Leiklutir og ábyrgd til løgtingsvalið
Tá ið vit fara á val, standa vit ikki bert yvir fyri politiskum spurningum. Vit standa eisini við einum virðisgrundarlagi og eini samvitsku, sum – hjá mongum – er merkt av trúgv. Í eini undanfarnari grein sóu vit, hvussu Martin Luther lýsti tvey vald hjá Gudi: tað andliga og tað verðsliga valdið.
Í stuttum:
- Tað andliga valdið ber frelsuna fram og formar samvitskuna.
- Tað verðsliga valdið verjir og skipar samfelagið.
Í hesi greinini gera vit tað ítøkiligt: Hvat merkir hetta fyri veljarar, politikarar, prestar og myndugleikar – júst nú til løgtingsvalið?
A) Ábyrgdin hjá tí kristna veljaranum
- Bið og vel. Bið um vísdóm; vel við samvitsku og umhugsni.
- Spyr inn til hugburðin handan politikkin. Hvussu hugsa tey um menniskjasýni, ábyrgd og rættvísi? Hvat liggur aftan fyri tey snøggu slagorðini og yvirskriftirnar?
- Vel tað, ið ger næstanum væl. Hygg eftir politikki, ið styrkir felagsskapin og tekur atlit til tey, ið eru illa stødd.
- Ver virkin í valkjakinum. Kanna fakta og tosa virðiliga við onnur – eisini á sosialu miðlunum. Ver sannleikanum trúgvur í kærleika.
- Tak etiska støðu í torførum málum (t.d. fosturtøku). Lat trúnna og samvitskuna leiða teg, tá ið tú søkir greidleika í etiskum ivamálum. Spyr eisini valevnið, hvønn stuðul og hjálp samfelagið eigur at geva í svárum støðum í lívinum.
B) Ábyrgdin hjá tí kristna politikaranum
- Ver opin og heiðurligur. Lat virðini koma fremst – og lat taktikk og snildir koma í aðru røð.
- Sí tína tænastu sum eitt kall. Politikarin tænir í vinstru hond Guds: til besta fyri felagsskapin og til gagns fyri tey menniskju, ið verða ávirkað av avgerðunum.
- Ver sannleikanum trúgvur í kærleika. Vel tað rætta fram um tað lætta; tala av heilum hjarta, lurta rættvíst og vís virðing fyri menniskjum – serliga tá ið tit eru ósamd.
- Virða mørkini. Trúgvin eigur ongantíð at verða nýtt sum trýstamboð, men sum ein kumpass til at tæna tí samfelagi, tú ert settur at umsita.
C) Ábyrgdin hjá prestum og samkomuleiðarum
- Boða Kristus – ikki flokspolitikk. Bið fyri øllum valevnum og teimum, ið valdið fáa.
- Skapa rúm fyri samrøðu. Veit hjálp til etiska umhugsan við støði í tí, Gud lærir okkum í sínum orði.
- Ger menniskju til lærisveinar. Tá ið vit vaksa í trúnni, læra vit at líkjast Kristi í gerandisdegnum. Soleiðis byggja vit besta grundarlagið undir felagsskapinum, ið kann bera okkum gjøgnum bæði góðar og svárar tíðir.
D) Tann verðsligi myndugleikin
- Verj frælsið – stýr ikki trúnni. Friðhalga trúarfrælsið; lat innihaldið í boðanini vera upp til høgru hond Guds, kirkjuna.
- Skapa ytri skil. Syrg fyri friði og støðufesti, so menniskju trívast, og kirkjan kann virka frítt.
- Lurta ábyrgdarfult. Tak ímóti samvitskuáminning kirkjunnar – uttan at gera kirkjuna til ein politiskan stovn.
- Stýr atferð – ikki sannføring. Tryggja karmarnar fyri trúarfrælsi, skrivi- og talufrælsi; tak ikki ræðið á teologiini.
- Samstarva í umsorgan. Kirkja og statur kunnu stuðla hvørøðrum í sosialum uppgávum, uttan at leiklutirnir verða blandaðir saman.
Carsten Fonsdal Mikkelsen
